Asbestli Beton Nedir? Bir İzmirli’nin Gözünden Mizahi Bir Bakış
Asbestli Beton ve Betonun Arkasında Yatan ‘Asıl’ Hikaye
Asbestli beton dedin mi, aklımda hemen okulda gördüğümüz o “kocaman, şık, gri” duvarlar canlanıyor. Ama dur, biraz da düşündüm ve asbestli betonun bana neler çağrıştırdığını anlatayım. Bu yazıda, asbestli betonun ne olduğuna, neden bu kadar kötü olduğuna, ama en çok da bana neler düşündürdüğüne dair bir yolculuğa çıkacağız. Yani normalde ‘iş’ dediğimiz bu şey, mizah gözlüğümden nasıl görünüyor, gelin bir bakalım.
Öncelikle asbestli beton nedir? Basitçe söylemek gerekirse, asbestli beton, beton karışımına asbest liflerinin eklenmesiyle üretilmiş bir inşaat malzemesidir. Asbest, dayanıklı ve ısıya karşı dirençli olduğu için uzun yıllar boyunca inşaat sektöründe yaygın olarak kullanılmış. Fakat yıllar sonra asbestin sağlık üzerindeki etkileri, solunduğunda akciğer kanseri gibi hastalıklara yol açabileceği ortaya çıkınca, asbestin kullanımı ciddi şekilde yasaklandı.
Asbestli Betonu Gündelik Hayatımda Görmek
Beni tanıyorsanız, sokakta gördüğüm her şey hakkında hemen espri yapmaya başlarım. Şöyle bir gözünüzde canlandırın: İzmir’in cıvıl cıvıl sokaklarında yürüyorsunuz. Hava sıcak, herkes terliyor ve birden kafanızda bir şey parlıyor: Asbestli beton! Yani ne alakası var diyeceksiniz ama… işte ben de o an, asbestli betonu gördüğümde, sanki her şeyin içinde bir komedi filmi varmış gibi hissediyorum.
Bir gün arkadaşım Ömer’le bir kafede oturuyorduk. Konu dönüp dolaşıp inşaatlara geldi. Tabii ben de hemen ‘Asbestli beton mu? O ne ya?’ diye takıldım. Ömer de gülerek bana “Hah, demek asbestli beton hakkında yazı yazacaksın, tamam” dedi. Ben de şaka yaparken, aslında kafamda bir şeyler şekillenmeye başladı: “Aslında evet, asbestli betonun hikayesini anlatmak, bir yandan eğlenceli, bir yandan da önemli olabilir.”
İşte, asbestli beton tam da bu şekilde, hayatımıza beklenmedik bir şekilde giriyor ve biz onun içinde ne kadar kalıyoruz, bilmiyoruz. Şehirde eski binaların dış cephelerine bakarken, “Şu duvarlar acaba sağlıklı mı?” diye kendime soruyorum. Hani bir de düşünüyorum, “Yok ya, kimse benim gibi bu kadar dikkatli olmuyor. Ben de her şeyi fazlasıyla düşünme hastalığına yakalanmış biriyim zaten.”
Asbestli Betonu Anlamaya Çalışırken…
Aslında, asbestli betonun ne kadar tehlikeli olduğu da çok fazla konuşulmaz. Mesela, bir bina yapılırken asbestli beton kullanıldığında, bu beton gerçekten de dayanıklı olur ve daha uzun ömürlü olur. Ama unutulması gereken şey şu ki; betonun ömrü bittiğinde, o asbestin zararı başlar. Herkes bir araya gelmiş, yüksek binalar yapmış, ama içerideki asbestin kötü etkilerini gözden kaçırmışlar. Aslında, binalar çok güzel görünüyor, fakat bir insanın sağlığıyla ilgili uzun vadeli tehlikeleri görmüyorsunuz.
Bir an için “Hayatımda kaç tane asbestli beton gördüm?” diye düşündüm. Hemen her mahallede, her apartmanda asbestli beton olabilir. Gerçekten de, sağlığımızdan daha değerli bir şey var mı? Bu soruyu sormak, aslında çok geç bir zaman olsa da, sağlığın ve çevrenin önemini vurgulamak adına gerekli.
“Betonun dışı sert, içi boşmuş,” diye düşündüm bir an. Çevremdeki binaları, caddelerde yürürken tek tek inceledim. Evet, belki de asbestli beton artık çok eski bir malzeme ama yine de kullanımı hâlâ devam ediyor olabilir. Ama bu düşünceler bende derin bir kaygı yaratıyor. Bu kaygılar gerçekten de fazla mı büyütülüyor, yoksa ben mi takıntılıyım?
Asbestli Beton ve Komik Bir Diyalog: “Asbest Yok, Beton Var!”
Yolda yürürken bir grup arkadaşımın sohbetine kulak misafiri oldum.
Ahmet: “Abi, yeni apartman aldım. Ama o kadar güzel ki, her köşe başında asbestli beton mu var acaba diye sorguluyorum. Sence de çok komik değil mi?”
Ali: “Ya Ahmet, neden böyle şeyler düşünüyorsun? Ya asbestli beton ne ki, bizim yaşadığımız binalarda taşlar da eski, biz ölüme yürüyen adamlar mıyız?”
Ben (içimden): “Evet, Ahmet. O taşlar da her an üstümüze düşebilir. Ama neyse ki, ben her şeyi fazla düşünme hastalığına sahibim.”
İşte böyle bir anda, her şeyin farkına varmak için zamanın gelmiş olduğunu düşünüyorum. Dışarıda her şey güzel görünüyor, ama altındaki tehlikeleri hep görmemek gerekiyor.
Sonuç: Asbestli Betonla Hayatımda Ters Dönüş
Geldiğimiz noktada, asbestli beton aslında çok daha fazla düşündürmesi gereken bir şey. İzmir’de yaşayan bir genç olarak, her gün karşılaştığım binalar, mahalleler, sokaklar beni bir bakıma bu konuda da bilinçlendiriyor. Fakat çok fazla karamsar olmamak gerekiyor. Her şeyin zamanla düzeleceğini umut ediyorum. Belki de asbestli beton dediğimiz bu malzeme, geçmişin mirasıdır. Ancak bu mirası, sağlıksız ve tehdit edici bir biçimde değil, doğru şekilde çözmek gerekiyor.
Neyse ki, daha bilinçli bir toplum oluyoruz. Kimse asbestli betonun tehlikesinin farkında değilse bile, o eski binaların yerine yenileri gelmeye başladı. Ama ben her zaman şöyle düşünüyorum: Bu kadar detaya girip her şeyi sorgulamak, aslında bana bir yaşam tarzı oldu. Gerçekten de bazen fazla düşünmek, biraz deliliğe kaymak demek! Ama işte, bazen de kendimi sorumlu hissettiğim için, “Bir tek ben mi düşünmeliyim, herkesin bir şeyler öğrenmesi gerek!” diyorum.
Asbestli beton nedir? Şu anda kafanızı karıştıran bir soru olabilir. Ama işin içinde mizahı, sorgulamayı ve bir miktar kaygıyı da kattığınızda, aslında asbestli beton sadece bir yapı malzemesi değil, bize toplumun içinde nasıl daha dikkatli olmamız gerektiğini anlatan bir metin haline geliyor. Aslında, hepimiz biraz daha bilinçli olmalı ve bu gibi eski malzemelerin etkilerini unutmamamız gerekiyor. Hem de bu yazıyı okuduktan sonra, sokakta, yeni bir apartmana bakarken, “Acaba burada asbestli beton kullanıldı mı?” diye sorabilirsiniz…